Verbreek je snel het contact wanneer je date over de toekomst begint? Houd je de gesprekken liever op de oppervlakte met je partner? Of plan je je agenda vol om niet intiem te hoeven zijn?
Angst voor intimiteit en seksualiteit kan je relaties flink in de weg zitten. En het venijnige is dat je waarschijnlijk wel vurig verlangt naar intimiteit, maar het voelt veiliger om de ander op afstand te houden. Wat deze angst betekent, hoe je het herkent en waar het precies vandaan komt, leggen we in dit artikel uit.
Wat betekent angst voor intimiteit?
Intimiteit betekent dat je een sterke verbondenheid voelt met een ander, waarbij je je veilig voelt om je kwetsbaar op te stellen en helemaal jezelf te zijn. Je vindt het niet alleen fijn om de ander aan te raken en met hem/haar te vrijen, maar ook om je gedachten, gevoelens, overtuigingen, dromen en angsten te delen.
Angst voor intimiteit komt op verschillende manieren tot uiting. Je bent bijvoorbeeld bang voor aanrakingen, om op iemand af te stappen, om zelf versierd te worden of om je romantisch en/of seksueel te verbinden aan een ander. Dit heeft te maken met het idee dat je je onafhankelijkheid niet wilt verliezen, niet gekwetst wilt worden of de ander niet wilt verliezen.
Deze angst kan deel uitmaken van een bredere psychische aandoening zoals een sociale fobie. [1] Ook kan angst voor aanraking beschouwd worden als een specifieke fobie die onder angst voor intimiteit valt.
Herken de signalen van angst voor intimiteit
Hoe weet je of je bang bent om intiem met iemand te zijn? Er zijn een aantal signalen waaraan je dit herkent, zoals:
- Je wisselt vaak van partner. De relaties die je hebt zijn van korte duur en blijven aan de oppervlakte. Zodra de ander te dichtbij komt, beëindig je de relatie. Maar je verlangt wel naar intimiteit, dus ga je weer op zoek.
- Je saboteert je relatie door bijvoorbeeld zeer kritisch op je partner te zijn of hem/haar te beschuldigen van ontrouw. Zo creëer je onbewust een situatie waarin de relatie gedoemd is om te mislukken.
- Je hebt het gevoel dat je niet goed genoeg bent om geliefd te worden en dat je perfect moet zijn om de liefde te verdienen.
- Je vermijdt vaak of altijd fysiek contact, zoals een kus of knuffel, strelingen, hand in hand lopen en seksuele handelingen.
- Je vermijdt gesprekken over gevoelens en behoeften, omdat je het moeilijk vindt om deze uit te spreken.
- Je vermijdt gesprekken over de toekomst, zoals over samenwonen, kinderen krijgen en trouwen.
- Je hebt een grote drang naar onafhankelijkheid, waarbij je vaak alleen wilt zijn of veel tijd besteedt aan vrienden of hobby’s. Zo is er geen tijd over om je aan de ander te hechten.
- Je hebt het gevoel dat de liefde niet vanzelf gaat bij jou, dat je steeds vastloopt in je relaties en je niet gemaakt bent voor een relatie.
Waar komt angst voor intimiteit en seksualiteit vandaan?
Ervaringen uit het verleden maken je extra kwetsbaar om angst voor seksualiteit en intimiteit te ontwikkelen. [1] Dit zijn bijvoorbeeld ervaringen uit je jeugd die te maken hebben met je ouders of andere mensen uit jouw omgeving.
Denk aan ziekte (zowel fysiek als psychisch) of verlies, emotionele verwaarlozing, een beschermende opvoeding, verbaal en/of fysiek geweld en seksueel misbruik. Ook ervaringen uit je volwassen jaren kunnen een rol spelen, zoals een relatie waarin jij je onveilig voelde of juist een gemis aan intimiteit en seksuele ervaringen.
Ook hoe je in je vroege kindertijd bent gehecht aan je ouders of verzorgers draagt bij aan het ontstaan van deze angst. Vooral een onveilige hechting (angstig, vermijdend of gedesorganiseerd) staat intimiteit en verbinding met anderen in de weg. Je hebt geleerd dat het veiliger is om niet te dicht bij de ander te komen of dat je anderen niet nodig hebt.
Hoe je hersenen angst voor intimiteit beïnvloedt
Je brein heeft een grote invloed op hoe je intimiteit en seksualiteit beleeft, en op het ontstaan van angst hiervoor. [2] Negatieve ervaringen en/of een onveilige hechting hebben ervoor gezorgd dat je hersenen intimiteit en seks hebben gekoppeld aan bedreiging, afwijzing of onvoorspelbaarheid.
Dit is een wisselwerking tussen verschillende hersengebieden (de prefrontale cortex, amygdala en hippocampus) en neurotransmitters die emotieregulatie en stressreacties beïnvloeden. [3]
Ook het hebben van een hersenaandoening heeft invloed op intimiteit. [2] Signalen van en naar de hersenen worden dan niet goed doorgegeven, bijvoorbeeld informatie vanuit je zintuigen (zoals de ogen en huid), waardoor de aanrakingen van je partner niet meer prettig aanvoelen. Of je seksuele opwinding (inclusief fysieke reacties) neemt af en je bent bang om te falen wanneer je intiem bent met een ander.
Gerelateerd: Wanneer zijn aanraking niet meer fijn voelt
Wat zijn de gevolgen?
Angst voor intimiteit en seksualiteit heeft grote gevolgen. Zo komt eenzaamheid, depressiviteit en een negatief zelfbeeld vaak voor. Je bent teleurgesteld in jezelf en in de ander. Je onderneemt geen actie meer, omdat je denkt dat het toch geen zin heeft om een relatie aan te gaan. Dit staat ook wel bekend als aangeleerde hulpeloosheid.
Daarnaast kan de spanning van dit alles bij mannen leiden tot seksuele stoornissen, zoals impotentie en/of ejaculatiestoornissen, en bij vrouwen tot pijn bij het vrijen of vaginisme.
Angst voor intimiteit overwinnen
Ben je bang om intiem te zijn met een ander en zit het je relaties en seksleven in de weg, terwijl je wel verlangt naar die verbinding? Dan is het goed om professionele hulp, zoals een psycholoog of seksuoloog, in te schakelen. Dit kan alleen of samen met een partner. Bij Seksuoloog Online wordt een veilige omgeving gecreëerd waar je vrijuit kan praten.
Vraag meteen een gratis kennismakingsgesprek aan om te kijken of online therapie bij jou/jullie past.
Veelgestelde vragen over angst voor intimiteit en seksualiteit:
Ben ik wel in staat om intiem te zijn als ik hier zo bang voor ben?
Het voelt misschien zo, maar angst is iets wat je ervaart, niet wie je bent. Waarschijnlijk betekent het dat je iets te verwerken hebt, bijvoorbeeld een nare ervaring uit het verleden. Door hieraan te werken, merk je dat het makkelijker wordt om je open te stellen naar anderen.
Hoe maak je je angst bespreekbaar bij je partner
Het voelt waarschijnlijk erg spannend om je angst met je partner te bespreken. Kies hiervoor een rustig moment en leg duidelijk uit waar je angst vandaan komt. Spreek vanuit je eigen gevoel en stel de ander gerust dat het niet aan hem/haar ligt. Wees ook open en eerlijk dat je dit moeilijk vindt. Je kan voorstellen om samen naar een relatietherapeut of seksuoloog te gaan die jullie hierbij ondersteunt.
Wat kan een seksuoloog betekenen?
Samen met een seksuoloog ga je jouw angst onderzoeken en stap voor stap leren om intimiteit op te zoeken en je hiervoor open te stellen. Dit bestaat niet alleen uit gesprekken (bijvoorbeeld over de gedachten die je bij intimiteit en seks hebt), maar ook uit oefeningen die helpen om je angst aan te pakken.
Op deze pagina lees je hier meer over.
Bronnen:
[1] GGZ voor elkaar (z.d.). Angst voor intimiteit. https://ggzvoorelkaar.nl/hulp-onderwerpen/angst-voor-intimiteit/
[2] Hersenstichting (januari 2025). Problemen met intimiteit en seksualiteit. https://www.hersenstichting.nl/gevolgen-van-een-hersenaandoening/problemen-met-seksualiteit/
[3] Hersenstichting (januari 2024). Angststoornissen. https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/angststoornissen/