Dit artikel is geschreven door Judith Jansen – Online psycholoog NIP
Pijn bij het vrijen, ook wel dyspareunie genoemd, komt vaak voor en daar wordt nog steeds niet veel over gepraat. Ongeveer 1 op de 5 vrouwen heeft wel eens pijn bij het hebben van seks.
Je kan oppervlakkige dyspareunie ervaren bij de ingang van de vagina, die je voelt bij penetratie. Een pijn bij penetratie die je voelt in de onderbuik wordt diepe dyspareunie genoemd.
Er zijn verschillende oorzaken mogelijk voor deze pijn zoals niet goed vochtig worden van de vagina, gespannen bekkenbodemspieren, vaginisme, schimmelinfecties en angst.
Wetenschappelijk onderzoek naar pijn bij het vrijen
De laatste 20 tot 30 jaar wordt er steeds meer wetenschappelijk onderzoek gedaan naar seksuele klachten. Het onderzoek naar seksualiteit van vrouwen kwam pas laat op gang. Tegenwoordig is er meer onderzoek gericht op seksuele klachten maar ook gericht op het plezier in seks.
Het blijkt, voor veel vrouwen, toch nog een taboe om over pijnklachten bij seks te praten. Er zijn gevoelens van schaamte en schuld aan verbonden. Daarom des te belangrijker voor de psycholoog en seksuoloog om gericht te vragen naar deze klachten.
Misvattingen over seks en penetratie
“Seks moet makkelijk en spontaan zijn en soepel verlopen…” of “Het is pas echt seks als er penetratie is.” Dit zijn opvattingen of gedachten die vaker dan we denken een rol spelen bij seksuele problemen. Voor velen is seks nou eenmaal wat ingewikkelder. We moeten begrijpen hoe het voor onszelf werkt om er ook van te kunnen genieten. Maar wat maakt het nu zo’n taboe om over pijn bij het vrijen te praten?
Waarom pijn tijdens het vrijen vaak onbesproken blijft
Je seksuele opvoeding kan een rol spelen bij het kunnen communiceren over seks. Als je van huis uit leert over seks te praten en het een open onderwerp is, dan is het vaak makkelijker te communiceren wat je fijn vindt en wat niet. Als je hebt geleerd dat seks een taboe is of dat het vooral moet gebeuren in het ‘geheim’, dan is het een stuk lastiger om open over problemen op seksueel gebied te praten.
De invloed van media en verwachtingen rondom seks
Door de media wordt ons ook verteld hoe seks eruit zou moeten zien. Wilde vrijpartijen waarin beide partners extatisch in elkaar opgaan en beiden een orgasme hebben lijkt de norm te zijn waaraan we worden blootgesteld.
Wanneer je je niet in dat beeld herkent of pijn ervaart, dan heb je dus al snel het gevoel dat er iets mis met je is. Je hebt misschien wel eens pijn ervaren tijdens het vrijen en gedacht ‘het gaat vast zo wel over’. Helaas is dat niet altijd het geval.
Waarom communicatie over pijn tijdens seks zo lastig kan zijn
Als je dit niet kenbaar maakt aan je partner dan kan dat verschillende redenen hebben. Je voelt je onzeker om het te benoemen, je wilt het moment niet verstoren voor de ander of je bent bang dat je als ‘niet normaal’ wordt gezien. Mannen krijgen dus ook niet zo vaak te horen dat penetratie pijn doet, waardoor ze zich niet bewust zijn van het probleem. Daarnaast weten ze vaak niet hoe ze moeten reageren of handelen daarop, waardoor relatieproblemen of misverstanden kunnen ontstaan.
Als beiden niet adequaat reageren op de klachten is er kans dat ze verergeren of blijven bestaan. Beiden kunnen een ongemakkelijkheid ervaren om over het onderwerp te praten omdat ze er te weinig over weten of er misvattingen over bestaan.
Hoe pijn en angst elkaar kunnen versterken
Er kan een vicieuze cirkel van pijn en angst voor pijn ontstaan. Je kan je dan niet meer goed ontspannen en wanneer er aanstalten tot seks wordt gemaakt, kan dit soms de angst al opnieuw triggeren. Wanneer je niet genoeg opwinding ervaart en ook je vagina niet vochtig genoeg is, kan dat juist voor meer pijn zorgen als er toch penetratie geprobeerd wordt op dat moment. Je verlangen in seks wordt dan minder en zo kom je in een neerwaartse spiraal terecht.
Een voorbeeld uit de praktijk
Een jonge vrouw (28 jaar) meldde zich bij ons aan met pijnklachten bij het hebben van seks. Zij heeft sinds 2,5 jaar een fijne relatie met een man (30 jaar). Het koppel wil graag gaan samenwonen maar zij lopen seksueel tegen problemen aan, waardoor dit voelt als een spannende stap. In het begin van de relatie ging de seks vanzelf, was het fijn en hadden beiden ongeveer gelijke behoefte aan seks.
Na 1,5 jaar heeft zij een keer een vaginale schimmelinfectie gekregen na het gebruik van antibiotica. Toen heeft zij pijn ervaren bij het hebben van penetratie. Ze dacht dat het wel weer over zou gaan en wilde er niet over beginnen omdat ze zich ervoor schaamde. Helaas had zij de keer erna weer pijnklachten. Zij merkte dat ze in die periode erna steeds minder zin in seks kreeg en ook gespannen was of het weer pijnlijk zou zijn.
Haar partner voelde dat ze minder initiatief toonde om seks te hebben en voelde zich daarop weer afgewezen. Uiteindelijk heeft zij hem verteld dat ze de pijnklachten ervaart en dat ze bang is dat er iets mis met haar is. Ze besloten om even een pauze te nemen van seks en het daarna weer opnieuw te proberen.
Helaas na een periode van geen seks ervaarde zij nog steeds klachten en kreeg een hopeloos gevoel. Zij besloot toen om hulp in te schakelen van een seksuologe.
Hoe seksuologische hulp kan helpen
Samen hebben we onderzocht wat de oorsprong van de klachten was en hoe ze in stand worden gehouden. De neerwaartse spiraal is ze gaan doorbreken door middel van praktische opdrachten die ze zelf en met haar partner kan uitvoeren. Er bleken gedachten te zijn die haar beangstigen en haar opwinding remden, bijvoorbeeld dat hij haar misschien zou verlaten als ze geen penetratie bij seks kunnen hebben.
Met oefeningen en cognitieve gedragstherapie hebben we de pijncirkel doorbroken. Haar partner hebben we betrokken in het proces om de communicatie tussen hen over seks te verbeteren en zodat hij ook beter begrijpt wat wel en niet te doen.
Na ongeveer 5 maanden lukte het om geheel pijnloos seks te hebben. Het verlangen in seks en de opwinding kwamen weer makkelijker op gang. Beiden konden weer meer genieten van seks met elkaar. De intimiteit en connectie tussen hen voelde beter en er was meer openheid in communicatie met betrekking tot de seks. Soms merkte zij nog dat ze weer in haar oude gedachten terugviel, maar met behulp van de handvatten kon zij dit zelf omzetten en niet vervallen in de negatieve cirkel.
Hulp bij pijn tijdens het vrijen
Het is belangrijk om openlijk te kunnen communiceren over seks en zeker als het gaat om het ervaren van pijn. We raden je aan om actief het gesprek met elkaar hierover aan te gaan.
Herken je jezelf in dit verhaal of heb je soortgelijke klachten? Wij adviseren je om niet met klachten rond te blijven lopen. Eén van onze seksuologen begeleidt je graag in het verminderen van je klachten en het weer kunnen genieten van seks. Er is veel ruimte en aandacht voor de gevoelens die je ervaart als gevolg van je klachten. Neem contact met ons op en plan een gratis kennismakingsgesprek.
Dit artikel is geschreven door Judith Jansen – Online psycholoog NIP